કહેવતો અને તેના અર્થ : ભાગ 1

સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા માટે ઉપયોગી ગુજરાતી વ્યાકરણ (પાઠ્યપુસ્તક આધારિત)

અક્કર્મીનો દડિયો કાણો  

:- કમનસીબ વ્યક્તિને ન હોય ત્યાંથી મુસીબત આવે.
અગ્નિને ઊધઈ ન લાગે   :- અગ્નિની જેમ જે શુદ્ધ હોય તેને ડાથ લાગતો નથી.
આપ ભલા તો જગ ભલા  :- આપણે સારા તો સામેની વ્યક્તિ પણ સારી રીતે વર્તે.
આગ લાગે ત્યારે કૂવો ખોદવાથી શું?  :- મુશ્કેલી આવે ત્યારે તેનો ઉપાય શોધવા બેસવાથી અર્થ ન સરે.
અણી ચૂક્યો સો વરસ જીવે  :- કટોકટીમાંથી પાર ઊતરી જવું તે જ ઉત્તમ છે.
અધૂરો ઘડો છલકાય ઘણો  :- ઓછી આવડત હોય તે વધારે દેખાવ કરે.
આંખનું આંજણ ગાલે ઘસ્યું :- અજ્ઞાનવશ અયોગ્ય પ્રવૃત્તિ થઈ.
ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો પ્રધાન  :- બહુ સારી વસ્તુ ન મળે ત્યાં ઓછી ખરાબ પણ સારી ગણાય.
ઉતાવળે આંબા ન પાકે  :- ઉતાવળ કરવાથી કામ સારું થાય નહિ.
ઊગતા સૂરજને સૌ નમે :- સત્તાને સૌ આધીન બનવા જાય.
આંખમાં અમી તેને દુનિયા સમી  :- જે સંબંધ સારો રાખે તે વ્યવહાર સારો જાળવી શકે.
દૂરથી ડુંગર રળિયામણાં  :- દૂરથી બધુ સુંદર જ બતાય નજીક જઈએ ત્યારે સાચી હકિકત જણાય.
ડાંગે માર્યાં પાણી જુદાં ના પડે  :- એક લોહીવાળામાં ઝટ કુસંપ ન કરાવી શકાય.
તરણા ઓથે ડુંગર  :- માયારૂપી તરણાને લીધે સત્ય દેખાતું નથી.
તાંબાની તોલડી તેર વાનાં માગે  :- પરસંચારમાંડો ત્યારે ઘણી ચીજસામગ્રી જોઈએ.
દીવા પાછળ અંધારું :- જાણીતા માણસના મરણ પછી નમાલો માણસ આવવાને લીધે ફેલાતી અંધાધૂંધી.
દયા ડાકણને ખાય  :- દયા કરવા જતાં આહત વહોરવી પડે.
દુકાળમાં અધિક માસ  :- મુશ્કેલીમાં વધારો થવો.
નામ મોટાંને દર્શન ખોટાં  :- બહારથી પ્રતિષ્ઠિત પણ અંદરથી દોષોથી ભરેલું.
પગ જોઈને પછેડી તણાય  :- આવક મુજબ ખર્ચ કરવો જોઈએ.
નેવાના પાણી મોભે ન ચઢે  :- અશક્ય વસ્તુ શક્ય ન બને.
પાડાના વાકે પખાલીને ડામ  :- એકના દોષે બીજાને સજા થાય.
પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા  :- તંદુરસ્તી એ પહેલું સુખ છે.
પાણી વલોવ્યે માખણ ન નીકળે :- વ્યર્થ મહેનત કરવી.
પાઘડીનો વળ છેડે  :- કામના પરિણામથી જ કામ પરખાય.
પાકા ઘડે કાંઠા ન ચડે  :- વખત વીત્યા બાદ પરિસ્થિતિમાં ફેરફાર ન થાય.
પારકે ભાણે મોટો લાડુ :- પોતાની વસ્તુ કરતાં બીજાની વસ્તુ સારી લાગે.
પારકી આશ સદા નિરાશ  :- બીજા ઉપર આધાર રાખતાં સહન કરવું પડે.
પ્રથમ ગ્રાસે મક્ષિકા  :- શરૂમાં વિઘ્ન નડવું.
પ્રાણ અને પ્રકૃતિ સાથે જાય  :- સ્વભાવ બદલવો મુશ્કેલ.
ફરતે એકાદશીને વચમાં ગોકુળ આઠમ  :- ભૂખમરાની દશા આવવી.
બકરું કાઢતાં ઊંટ પેસે  :- નાનું વિઘ્ન કાઢતાં મોટું વિઘ્ન આવે.
બાર હાથનું ચીભડું તેર હાથનું બી  :- અશક્ય વાત હોવી.
બાવાના બેય બગડયા  :- બેય બાજુથી પસ્તાવું.
બોલે તેના બીર વેચાય  :- કહ્યા વિના કોઈ ન જાણે.
બાંધી મુઠ્ઠી લાખની તે ઉઘાડી તે રાખની  :- વાત ગુપ્ત રહે ત્યાં સુધી મહત્વની અને પ્રગટ થઈ ગયા પછી કશા કિંમતની નહિ.
ભાત મેલીએ પણ સાથે ન મેલીએ  :- ખાવાનું છોડવું પડે તો છોડવું પણ મિત્રતા દુઃખ વેઠીને પણ નિભાવવી.
ભસતો કૂતરો ભાગ્યે જ કરડે  :- લાંબી વાતો કરનારથી કંઈ થતું નથી.
ભાંગ્યું ભાંગ્યું તોય ભરૂચ  :- પોતાની પડતી અવસ્થામાં પણ પોતાની મૂળ આબરૂ સાચવી રાખવી.
મા તે મા બીજા વગડાના વા  :- મા સમાન બીજું કોઈ નથી.
માથા કરતાં પાઘડી મોટી  :- ગજા બહારનું કામ કે જવાબદારી.
મુખમાં રામ ઔર બગલમાં છૂરી  :- દેખાવે સારું પણ દિલમાં કપટ હોય.
મોરના ઈંડા ચીતરવાં ન પડે  :- સાચી વસ્તુને જાહેરાતની જરૂર નથી.
રજનું ગજને વાતનું વતેસર  :- નાની વાતને મોટું સ્વરૂપ આપવું.
રાત થોડીને વેશ ઝાઝા  :- સમય ઓછો હોય ને કામ વધુ હોય.
રોકડા કરતાં વ્યાજ વહાલું :- પૌત્રો પ્રત્યે અપાર પ્રેમ-વાત્સલ્ય રાખવું.
હથેળીનો ગોળ જ્યારે ખાવો હોય ત્યારે ખવાય  :- પોતાની પાસે જે વસ્તુ હાજર હોય તે જ ઉપયોગમાં આવે.
સ્વાર્થ આગળ પરમાર્થ આંધળો  :- પોતાનો જ્યાં સ્વાર્થ દેખાય ત્યાં પરમાર્થને સ્થાન રહેતું નથી.
હવેલી લેતા ગુજરાત ખોઈ  :- વગર વિચાર્યું પગલું ભરવાથી પરિણામ સારું આવતું નથી.
હસે તેનું ઘર વસે  :- આનંદમાં રહેવાથી જીવન સમૃદ્ધ બને છે.

-------------*-------------------*-------------------

Comments (0)

Leave your comment

Please enter comment.

Please enter name.
Please enter valid email address.
Please enter valid website URL.

Up